Edirne Tarihi Yerleri 23

Tekirdağ üzerinden Trakya'ya saldıran Yunan kuvvetleri durdurulamamıştır. 15 Temmuz 1920'de başlayan mücadele 25 temmuz 1920'ye kadar devam etmiştir. Yunan kuvvetleri 25 Temmuz 1920'de Edirne'ye girmiştir. Ancak Yunanistan, Anadolu'da uğradığı büyük yenilgiler, özellikle Büyük Taarruz sonucunda, 11 Ekim 1922 tarihinde Mudanya Mütarekesi' ni imzalamıştır. Buna bağlı olarak Yunanlılar, Karaağaç da dahil Meriç' in batısına kadar bütün Doğu Trakya'dan çekilmek mecburiyetinde kalmışlardır. 14 Ekim 1922 tarihinden itibaren uygulamaya başlanan mütareke hükümlerine göre, Yunan kuvvetleri tarafından boşaltılan Edirne'ye 25 Temmuz 1922'de Türk ordusu girmiştir. 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanan Lozan Antlaşması gereğince, Yunanistan'dan savaş tazminatı olarak alınan Karaağaç' tan da 15 Eylül 1923'te Yunan kuvvetleri çekilmişlerdir. Böylece Trakya'daki bugünkü sınırlarımıza ulaşılmış ve Edirne Türkiye Cumhuriyeti'nin Batıya açılan kapısı hâline gelmiştir.

Edirne Tarihi Yerleri 22

Edirne'yle çevresi, Doksanüç Harbi'nden sonra, otuz yılından fazla bir süreyi barış ve sükûn içinde geçirmiştir. Fakat I. Balkan Savaş' ında, işgale uğramış ve özellikle Bulgarlar' ın zulmünden dolayı büyük bir felâket yaşamıştır. Ekim 1912'den itibaren saldırıya geçen Balkan Devletlerinin kuvvetlerine karşı Şükrü Paşa insanüstü bir mücadele göstererek şehri savunmuştur. Altı aylık bir direnişten sonra açlık ve cephanesizlikten şehir teslim olmak mecburiyetinde kalmıştır. Edirne, II. Balkan Savaşı sırasında, 22 Temmuz 1913 tarihinde kurtarılmıştır. Osmanlı Devleti'nin, Balkan devletleri ile imzaladığı antlaşmalar ve bunların kendi arlarında yaptıkları Bükreş Antlaşması ile fiilî durum hukukî hâle getirilmiştir.

I. Dünya Savaşı'ndan sonra da Edirne ve Doğu Trakya üzerindeki Yunan emelleri devam etmiştir. Millî Mücadele yıllarında Edirne, İstanbul'a ulaşmak isteyen Yunanlılar' ın ilk hedefleri arasında yer almıştır. Ülkenin her yerinde olduğu gibi burada da işgal ve tehditlere karşı teşkilâtlanmalar başlamış ve buna bağlı olarak "Trakya Paşaeli Cemiyeti" kurulmuştur. Haziran 1920'de toplu olarak Trakya saldırılarına başlayan ve 15 Temmuz 1920'de Meriç üzerinden Edirne'ye yürüyen Yunan kuvvetlerine karşı Türkler, çetin bir mücadele vererek başarı sağlamışlardır. Fakat Çanakkale Boğazı'ndan geçerek

Edirne Tarihi Yerleri 21

II. Murad Segedin Barışı'ndan sonra, 1443'te Edirne'den Manisa'ya çekilerek tahtı oğlu Mehmet (Fatih)'e bırakmıştır. II. Mehmed, İstanbul'un alınmasıyla ilgili planlarını, İstanbul surlarını tahrip eden meşhur toplarının dökümünü ve diğer hazırlıklarını 1452-1453 kışında Edirne'de yapmıştır. İstanbul'un fethinden sonra Edirne'nin önemi uzun süre devam etmiştir.

XVI. yüzyılda Edirne hızlı bir gelişme kaydetmiş ve muhteşem abideler vücuda getirilmiştir. XVIII. yüzyılın ikinci yarısında şehir yeniden büyük önem kazanmıştır. Bunda Osmanlı padişahlarının burada oturmaları etkili olmuştur. Edirne adeta ikinci bir başkent olma özelliğine kavuşmuştur. I. Ahmed, II. Osman ve IV. Murad' ın av eğlenceleri düzenleyerek Edirne'de kalmaları da şehre duyulan ilgiyi arttırmıştır. IV. Mehmed ise, Edirne'yi ikinci bir devlet ve yönetim merkezi haline getirmiştir. Saray-ı Cedid (Yeni Saray ) ve bazı köşkler bu dönemde yapılmıştır. XVIII: yüzyılın sonlarına doğru başlayan Avusturya seferleri ve bunun sonucunda uğranılan bozgunlar, Edirne'yi olumsuz etkilemiştir. XVIII. yüzyıl Edirne'nin gerileme devridir. 1745 yılında meydana gelen büyük yangında 60 kadar mahalle harabeye dönmüş, 1751 depreminde de pek çok bina yıkılmıştır. Şehir bu olayların açtığı derin yarayı uzun süre kapatamamıştır. 1766-1768 seferlerinde Edirne yine hareket üssü olmuş, fakat savaşlar yenilgi ile sonuçlanmıştır.

Edirne, Türk hakimiyetine girdikten sonra, ilk defa 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nda, işgale uğramıştır. Bu savaş, Osmanlı Devleti'ni ve Edirne'yi çok sarsmıştır. Edirne'nin düşman birlikleri tarafından işgal edilmesi, yapılan katliam, zulüm ve savaşın yol açtığı diğer acılar Türkler' in şehir ve çevresinden göç etmesine neden olmuştur. İşgal sonucunda, meydana gelen göçlerden dolayı, Edirne'nin nüfusu 50 bin kadar azalarak 100 bin civarına düşmüştür.

Edirne, Doksanüç Harbi adıyla bilinen savaş sırasında, 20 Ocak 1978-13 Mart 1879 tarihleri arasında, Rus işgali altında kalarak ikinci büyük felâketini yaşamıştır. Öyle ki Ruslar ve diğer işgalciler tarafından şehrin bir çok semti baştan başa tahrip edilmiş, yapılan zulüm karşısında halkın bir kısmı evlerini terk etmek zorunda kalmış, işgal ve hastalıklardan dolayı on binlerce Türk helak olmuştur.

Edirne Tarihi Yerleri 20

2

2. BEYAZIT KÜLLİYE3Sİ

Edirne, Bizans-Peçenek savaşlarına da sahne olmuştur. 1018, 1049 ve 1078'de Peçenekler saldırılarda bulunmuştur. 1078'de şehir, Peçenekler' e yüklü altın , gümüş ve kıymetli hediyeler vermekle kurtulmuştur. Bundan sonra Edirne için en büyük tehlike Haçlı seferleri olmuştur. Bu seferler sırasında Edirne birçok yağma ve saldırılara uğrayıp tahrip edilmiştir.

2.MURAT 

ÇİFT ŞEREFELİ CAMİ

 Bizans' daki iç mücadeleler ve Balkanlar' daki karışıklıklardan istifade etmek isteyen, Orhan Bey ve Süleyman Paşa Edirne ile yakından ilgilenmeye başlamışlardır. Özellikle I. Murat'ın tahta çıkmasıyla birlikte Rumeli'nin fethi yolundaki çalışmalara büyük önem ve hız verilmiştir. Evrenoz ve Hacı İlbeyi kumandasındaki Türk birlikleri Malkara, İpsala, Dedeağaç ve Dimetoka'yı fethetmişlerdir. Çorlu ve Keşan'ın da Evrenos Bey ve Hacı İlbeyi tarafından alınmasından sonra, Lala Şahin Paşa, Edirne'nin fethiyle görevlendirilmiştir. Sazlıdere' de Rum-Bulgar kuvvetleri, Osmanlı ordusu tarafından bozguna uğratılmıştır. Edirne'yi, Lala Şahin Paşa 1361 yılında teslim almıştır.

Edirne'nin fethi, Avrupa ve Türk tarihi için bir dönüm noktası teşkil etmiş ve Osmanlı Devleti'ne, İstanbul'a yapılacak bir hareket için büyük bir stratejik üstünlük sağlamıştır. Edirne, Türkler' in Rumeli fetihlerinde birinci derecede rol alarak merkezî bir hareket üssü haline gelmiştir. Türkler' in, Batı' ya yönelik bütün seferlerinde ordular burada konaklamıştır. Sultanlar, çoğu kez Otağ-ı Hümâyûn'u burda kurmuş, Vezirler' e hil'atler giydirmişlerdir. Fethedildiğinde bakımsız bir halde bulunan şehir, Türkler tarafından hazırlanan planlar çerçevesinde imar edilmiştir. Bu politika neticesinde Edirne, kısa zamanda büyük bir gelişme göstermiş, camiler, saraylar, hanlar, hamamlar, medreseler, konaklar, köprüler, yollar vs. eserlerle süslenmiş ve dünya tarihinde adları anılan meşhur şehirler arasında yer almıştır. II. Murad zamanında şehrin hızlı gelişmesi devam etmiştir. İmar yönünden ilerleyen Edirne ve çevresinin önemi artmıştır. Yeni binalar, köprüler, hanlar, hamamlar inşa edilmiştir.

Edirne Tarihi Yerleri 19

EDİRNEYİ TANIYALIM

SELİMİYE

Edirne şehri, Balkan Yarımadası'nın güneydoğu uzantısını teşkil eden Trakya kesiminde, Tunca ile Arda nehirlerinin Meriç' e ulaştığı yer yakınında, 

Tunca' nın Meriç' e kavuşmasından önce meydana gelen kavis içinde bulunmaktadır. Edirne'nin bulunduğu yerde, Trak kabilelerinin açık bir şehir veya pazar yeri kurduğu, sonradan buranın Makedonlar ve Romalılar tarafından genişletildiği düşünülmektedir. II. Yüzyılda Roma İmparatoru Hadrianus (117-138) tarafından yeniden kurulunca, onun adına izafeten şehre Hadrianopolis adı verilmiştir. İslâm kaynaklarında ise Hadrianopolis, "Edrenos" ve Edrenabolu" olarak kaydedilmiştir.

RÜSTEM PAŞA KERVANSARAYI

 I. Murat zamanında "Edrene" şekli benimsenmiş ve uzun süre bu tarzda anıldıktan sonra muhtemelen XVIII. Yüzyıldan itibaren "Edirne" olarak telaffuz edilmeye başlanmıştır.

Bizans döneminde Edirne zaman zaman Balkanlar' dan gelen kavimlerin tehdidine maruz kalmıştır. 586'da Avarlar tarafından kuşatılmıştır. 618'den sonra Bulgarlar, Edirne dahil olmak üzere, Trakya'nın bir bölümünü istilâ etmişlerdir. Takip eden yıllarda şehir, Bizanslılarla Bulgarlar arasında birkaç kez el değiştirm

Edirne Tarihi Yerleri 18

 MİMAR SİNAN HZ ESERLERİ
 MİMAR SİNAN Mimar Sinan,1490 yılında Kayseri'nin Ağırnas Köyü'nde doğdu.23 yaşında İstanbul'a gelip marangozluğa başladı ve yeniçeri sınıfına girdi.1517 yılında Yavuz Selim'le İran ve Mısır Seferine katıldı.1521'de Kanuni ile Belgrat Seferine;1522'de Rodos Seferine katılarak atlı sekbanlık rütbesini aldı. 1526 Mohaç Seferinde Acemi Oğlan, Yayabaşı ve sonra Kapı Yayabaşı oldu. 1532'de Alman Seferine Zenberikçibaşı olarak katıldı. 1534'te,Kanuni'nin Irakeyn Seferine katılmış;Van Gölü'nü geçmek için Lütfü Paşa'nın emriyle üç kadırga yapıp,kaptanlığını yürütmüştü.Dönüşte Haseki rütbesine yüksetildi ve Kanuni'nin 1537'deki Pulya ve Korfu seferlerine katıldı.Karabuğdan seferinde,Purut Nehri üzerine on üç günde köprü kurup askerin karşıya geçmesini sağladı. 

 1538 yılında Hassa Mimarlığına atandı. 1568-69'da Selimiye'nin inşaatına başladı.Bu emri aldığında 79 yaşındaydı. 1574-75'te Selimiye'yi bitirdi. 1588 yılının 9 Nisan günü 98 yaşında bir "bilge" olarak yaşama veda ettiğinde 80'i aşkın camiyi,50'ye yakın hamamı,bir o kadar mescidi,60 medreseyi,7 su kemerini,12 köprüyü,8 imareti,7 darülkurayı,20 kadar türbeyi,3 darüşşifa binasını ve sayısız çeşmeyi ülkesine ve dünyaya armağan etmişti.Mimar Sinan'ın belgelenen mimari eser sayısı toplam 356 olup,bilinmeyenlerle bu sayının 400'ü geçtiği söylenebilir. 

MİMAR SİNAN'IN EDİRNE ESERLERİ
 1-Selimiye Cami 2-Taşlık Cami 3-Defterdar Mustafa Paşa Cami 4-Şeyhi Çelebi Cami 5- Selimiye Medresesi ve Darülkurra 6-Yahya Bey mescidi yakınında bulunan su haznesi ve kemerler 7-Rüstem Paşa Hanı 8-Ali Paşa Çarşısı(Ali Paşa hanı ise yıkılmıştır.) 9-Sokullu Hamamı 10-Sarayiçi'nde Adalet Kasrı,su yolları ve girişteki Kanuni Köprüsü. 11-Rüstempaşa Sarayı(yıkılmış yok olmuştur) 12-Sokullu Mehmet Paşa Sarayı(yıkılmış yok olmuştur) 13-Siyavuş Paşa Sarayı(Kıyıktaydı.yıkılmış yok olmuştur) 14-Ferhat Paşa Sarayı(yıkılmış yok olmuştur) 15-Sinan Paşa Sarayı(yıkılmış yok olmuştur) Ayrıca Havsa'da 1-Mehmet Paşa cami 2-Mehmet Paşa Kervansarayı 3-Mehmet Paşa Hamamı 4-Mehmet Paşa İmareti(yıkılmıştır). İpsala'da,Hüsrev Kethüda Kervansarayı yıkılmıştır.

Edirne Tarihi Yerleri 17

 SELİMİYE VAKIF MÜZESİ 
 Müze Binası: (Dar'ül Kurra Medresesi) Selimiye Külliyesi içerisinde yer alan Dar'ül Kurra Medresesi, cami ile birlikte Osmanlı Devletinin Mimarbaşı Sinan tarafından 1569-75 yılları arasında inşa edilmiştir. Düzgün kesmetaş ve tuğla malzeme ile inşa edilen Dar'ül Kurra Medresesi'ne portal şeklinde düzenlenen bir kapı ile girilir. Ortada dikdörtgen avluyu dört yönden revak çevreler. Revağın gerisinde doğu yönde yer alan kare planlı kubbeli büyük oda dershane ve mescit; güney ve batı yöndeki odalar medrese hocaların ve öğrencilerin kaldığı odalar olarak kullanılmıştır. 

 MÜZE BÖLÜMLERİ
 Kuran Sınıfı (Dershane) Medresenin dershane bölümünde geçmişin eğitim düzeni, eski eserler eşliğinde mankenlerle canlandırılmıştır. Önemli ahşap, maden ve hat eserlerle donatılan odada, Selimiye ve müzeyi konu alan film ve sunular izlenebilmektedir. Maden Eserleri Odası: Türk maden sanatının önde gelen örneklerinin bulunduğu bu bölümde 18 ve 19. yüzyıllara ait bakır ve pirinçten şamdan, tombak, kapı tokmağı, mangal ve alem gibi eserler sergilenmektedir. Çini Eserleri Odası: Türk çini sanatının Osmanlı dönemine ait Selimiye Cami, Muradiye, Şah Melek cami gibi yapılara ait çini örnekleri bu bölümde sergilenmektedir. Saatler Odası: Duvar tipi, kasalı saatlerin yanında usturlab örnekleri de bu bölümde sergilenmektedir. Hat Eserleri Odası Başta sülüs ve nesih olmak üzere çeşitli yazı üsluplarında, Mustafa Rakım, Sultan II. Mahmud, Şerif Fıtri, Ahmed

 Zihni gibi hattatlara ait hat levhaların yanında berat ve icazetname örnekleri bu bölümde sergilenmektedir. Ahşap Eserler Odası: Müzede Osmanlı ahşap işleme sanatının nadide örnekleri sergilenmektedir. Osmanlı sanatının çeşitli evrelerine ait kapı kanatları, rahle, kuran muhafazası, tesbih, sandık ve sehpa gibi eserler bu bölümde yer almaktadır. Müze teşhir ve tanziminde, uygarlık dünyasında evrensel bir deha olan Mimar Sinan'a ayrı bir önem ve saygı gösterilmiş, bu amaçla revak duvarlarındaki panolarda Mimar Koca Sinan'ın kendi cümleleriyle hayatını ve eserlerini anlattığı "Mimar Sinan Sergisi"ne yer verilmiştir. Müze İletişim Bilgileri: Adres: Müze Meydan Mahallesi Taş Odalar Sokak No: 2 Selimiye Külliyesi İçi- Dar'ül Kurra Medresesi Telefon: (284) 212 11 33 Faks: (284) 212 32 33